Η καρδιακή ανεπάρκεια δεν σημαίνει ότι η καρδιά «σταματά». Σημαίνει ότι δεν μπορεί να αντλήσει αρκετό αίμα για να καλύψει τις ανάγκες του οργανισμού σε οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά. Μια υγιής καρδιά προωθεί σε ηρεμία περισσότερα από 4,5 λίτρα αίματος ανά λεπτό. Στην καρδιακή ανεπάρκεια η παροχή αυτή μπορεί να πέσει κάτω από 3,5 λίτρα, και τα όργανα αρχίζουν να δυσλειτουργούν.
Τι συμβαίνει στον οργανισμό
Όταν μειώνεται η καρδιακή παροχή, οι κοιλίες της καρδιάς συχνά διατείνονται και το αίμα λιμνάζει μέσα σε αυτές. Οι ιστοί δεν λαμβάνουν αρκετό οξυγόνο. Αυτό γίνεται αισθητό πρώτα κατά τη σωματική άσκηση και, καθώς η νόσος εξελίσσεται, ακόμη και σε ξεκούραση.
Οι νεφροί αντιδρούν στη μειωμένη αιμάτωση με αυξημένη έκκριση αλδοστερόνης. Έτσι κατακρατείται νάτριο και νερό, αυξάνεται ο όγκος του πλάσματος και ανεβαίνει η πίεση μέσα στα τριχοειδή αγγεία. Το υγρό διαφεύγει στους ιστούς και προκαλεί οίδημα, κυρίως στα κάτω άκρα. Ταυτόχρονα μειώνεται η παραγωγή ούρων (ολιγουρία).
Στους πνεύμονες, η αυξημένη πίεση προκαλεί συμφόρηση. Το υγρό συγκεντρώνεται αρχικά στον χώρο γύρω από τις κυψελίδες (διάμεσο οίδημα) και στη συνέχεια μέσα σε αυτές (κυψελιδικό οίδημα), δυσκολεύοντας την ανταλλαγή οξυγόνου. Συμφόρηση μπορεί να εμφανιστεί και στο ήπαρ.
Αριστερή και δεξιά καρδιακή ανεπάρκεια
Στην αριστερή καρδιακή ανεπάρκεια η αριστερή κοιλία, συχνά υπερτροφική, δεν προωθεί επαρκώς το αίμα στον οργανισμό. Το αίμα «γυρίζει πίσω» προς τους πνεύμονες, με αποτέλεσμα πνευμονική συμφόρηση και δύσπνοια.
Στη δεξιά καρδιακή ανεπάρκεια η δεξιά κοιλία υπερτρέφεται και διατείνεται, και το αίμα λιμνάζει στη φλεβική κυκλοφορία. Χαρακτηριστικά σημεία είναι η διάταση των σφαγίτιδων φλεβών στον λαιμό, η διόγκωση του ήπατος (ηπατομεγαλία) και το οίδημα στα πόδια. Η αριστερή καρδιακή ανεπάρκεια, αν δεν αντιμετωπιστεί, οδηγεί συχνά και σε δεξιά.
Κλινικές εκδηλώσεις της αριστερής καρδιακής ανεπάρκειας
Καρδιακό άσθμα και δύσπνοια. Η πνευμονική συμφόρηση μπορεί να προκαλέσει βρογχόσπασμο και συριγμό, όπως στο άσθμα. Ο ασθενής αισθάνεται έλλειψη αέρα, επειδή το οξυγόνο που φτάνει στο αίμα δεν επαρκεί.
Ορθόπνοια και παροξυσμική νυχτερινή δύσπνοια. Όταν ο ασθενής ξαπλώνει, αυξάνεται η φλεβική επιστροφή αίματος από τα κάτω άκρα προς την καρδιά. Η ανεπαρκής κοιλία δεν μπορεί να τη διαχειριστεί και η συμφόρηση στους πνεύμονες επιδεινώνεται. Επιπλέον, σε ύπτια θέση το διάφραγμα κινείται προς τα πάνω και περιορίζει την έκπτυξη των πνευμόνων. Κατά τον ύπνο, το αναπνευστικό κέντρο είναι λιγότερο ευαίσθητο, οπότε η δύσπνοια μπορεί να ξυπνήσει τον ασθενή απότομα τη νύχτα. Συχνά τη συνοδεύει ξηρός, μη παραγωγικός βήχας. Πολλοί ασθενείς κοιμούνται με επιπλέον μαξιλάρια ή καθιστοί για να αναπνέουν πιο άνετα.
Πότε να απευθυνθείτε στον καρδιολόγο
Δύσπνοια στην κόπωση ή στην κατάκλιση, νυχτερινή αφύπνιση με αίσθημα πνιγμονής, επίμονος ξηρός βήχας, πρήξιμο στα πόδια, απότομη αύξηση βάρους και εύκολη κόπωση είναι συμπτώματα που χρειάζονται καρδιολογική εκτίμηση. Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή θεραπεία βελτιώνουν σημαντικά την ποιότητα ζωής και την πρόγνωση.